Waarom duidelijke regels en controles vanaf het begin onderdeel moeten zijn van AI-toepassingen

Regels, risicobeheer en het naleven van wet- en regelgeving worden vaak gezien als obstakels bij de inzet van AI in bestaande producten en systemen. Zeker in sterk gereguleerde sectoren zoals verzekeringen en pensioenen. Maar meestal zit het probleem ergens anders: organisaties besteden er te laat aandacht aan.

Teams ontwikkelen nieuwe toepassingen en pas wanneer deze bijna klaar zijn voor gebruik, komen de vragen. Voldoet de toepassing aan alle wettelijke eisen? Hoe zit het met de beveiliging en certificering? En welke informatie moet beschikbaar zijn om toezichthouders inzicht te geven in de werking van AI?

Het gevolg is dat projecten vertraging oplopen.

De schuld wordt dan vaak bij alle regels en procedures gelegd. Terwijl de vertraging vooral ontstaat doordat deze pas laat in het ontwikkelproces aan bod komen. Daarom is het belangrijk om bij de ontwikkeling van nieuwe AI-toepassingen vanaf het begin rekening te houden met de benodigde controles. Zo kunnen organisaties sneller vernieuwen, zonder de veiligheid en betrouwbaarheid uit het oog te verliezen.

In dit artikel:

• Duidelijke regels en controles vanaf het begin voorkomen vertraging. Organisaties hoeven minder werk opnieuw te doen wanneer zij al tijdens de ontwikkeling rekening houden met beveiliging, wet- en regelgeving en de informatie die nodig is om aan te tonen dat aan alle eisen wordt voldaan.
• Snelheid en veiligheid kunnen samengaan. Met de juiste technische inrichting kunnen organisaties sneller vooruit. Teams weten dan welke regels gelden, wat ze moeten vastleggen en wanneer een medewerker moet ingrijpen.
• De Europese AI-verordening biedt houvast bij het ontwikkelen van AI-toepassingen. Door vooraf te bepalen waarvoor AI wordt ingezet, welke risico’s daaraan verbonden zijn en welke controles nodig zijn, worden wettelijke eisen een vanzelfsprekend onderdeel van het ontwikkelproces.
• Leg tijdens het proces vast wat er gebeurt. Wanneer systemen automatisch registreren welke beslissingen worden genomen en welke controles plaatsvinden, hoeven organisaties die informatie achteraf niet meer bij elkaar te zoeken. Dat maakt het eenvoudiger om AI veilig in de dagelijkse praktijk toe te passen.

Waarom duidelijke regels AI juist vooruit helpen

De druk om AI toe te passen neemt toe. Bestuurders willen de mogelijkheden benutten, klanten verwachten snellere en slimmere dienstverlening en concurrenten zijn er vaak al mee bezig.

AI-projecten komen in het begin meestal snel van de grond. Teams onderzoeken mogelijke toepassingen, ontwikkelen eerste oplossingen en laten zien dat de technologie werkt. Maar vervolgens komen de lastigere vragen. Welke controles zijn nodig? Welke informatie verwacht de toezichthouder? En hoe zit het met beveiliging, wet- en regelgeving en certificering?

Wanneer deze vragen pas laat worden gesteld, moeten teams hun werk onderbreken en eerdere keuzes opnieuw bekijken. Het lijkt dan alsof regels en controles de voortgang belemmeren. In werkelijkheid is het probleem dat er te laat rekening mee is gehouden.

Organisaties die vanaf het begin de juiste controles inbouwen, kunnen juist sneller vooruit.

John Reynders, CEO van Keylane:

Beide uitersten brengen risico’s met zich mee. Ongecontroleerd experimenteren is riskant, maar afwachten totdat alle onzekerheden zijn weggenomen ook. Zeker wanneer de markt zich ondertussen blijft ontwikkelen.

Een vergelijking met de opkomst van de auto maakt dit duidelijk. De technologie alleen was niet voldoende om autorijden tot een vertrouwd onderdeel van het dagelijks leven te maken. Daarvoor waren ook wegen, verkeersregels, snelheidslimieten en veiligheidsvoorzieningen nodig.

Iris Reynisdottir, Head of Product bij Keylane:

Gebruik de Europese AI-verordening als uitgangspunt bij de ontwikkeling

Sinds augustus 2026 vallen AI-toepassingen voor risicobeoordeling en premiebepaling bij levens- en zorgverzekeringen onder de categorie ‘hoog risico’ van de Europese AI-verordening (AI Act).
Wie de verordening uitsluitend ziet als een lijst eisen waaraan moet worden voldaan, creëert extra werk. Maar wie de eisen vanaf het begin meeneemt in de ontwikkeling, maakt ze onderdeel van het proces. Dat betekent dat vooraf duidelijk is waarvoor AI wordt ingezet, welke risico’s eraan verbonden zijn, welke controles nodig zijn en hoe de werking inzichtelijk wordt gemaakt. Ook moet worden vastgelegd wat er tijdens het proces gebeurt.

Treat the Act as a checklist and it creates work. Treat it as design discipline and the requirements become part of the process: understand the use case, assess the risk, apply appropriate controls, be transparent and keep evidence of what happened.

Verzekeraars en pensioenfondsen hebben al te maken met wet- en regelgeving zoals Solvency II, IFRS 17, de AVG en DORA. Het kunnen onderbouwen van beslissingen is voor hen dus niets nieuws.
Door AI neemt alleen het aantal beslissingen dat moet kunnen worden verantwoord toe, net als de snelheid waarmee die beslissingen worden genomen. Daarom wordt het steeds belangrijker hoe organisaties de benodigde informatie vastleggen.

Maak het vastleggen van controles onderdeel van het systeem

Als een platform tijdens het proces automatisch vastlegt welke beslissingen worden genomen en welke controles plaatsvinden, wordt het naleven van regels een vast onderdeel van de werkwijze.

Dat voorkomt dat een AI-project later moet worden stilgelegd om alsnog informatie te verzamelen, extra controles toe te voegen of uit te zoeken hoe bepaalde beslissingen tot stand zijn gekomen.

Teams weten vanaf het begin welke regels gelden, wat ze moeten vastleggen en wanneer een medewerker moet ingrijpen. Zo worden regels en controles niet alleen op papier vastgelegd, maar ook daadwerkelijk toegepast.

Dat wordt steeds belangrijker naarmate AI een grotere rol krijgt in de dagelijkse werkzaamheden. Hoe meer beslissingen en handelingen met AI worden uitgevoerd, hoe lastiger het wordt om alles pas achteraf te controleren.

Door de benodigde controles en registraties direct in het systeem op te nemen, wordt de stap van experimenteren naar dagelijks gebruik eenvoudiger. De controle op AI en de verantwoordelijkheid voor beslissingen zijn dan al geregeld.

Dat betekent niet dat toezicht overbodig wordt. Wel voorkomt het veel extra werk dat ontstaat wanneer organisaties pas achteraf controles toevoegen.

De voordelen gaan bovendien verder dan alleen het voldoen aan wet- en regelgeving. Het wordt ook eenvoudiger om AI in steeds meer bedrijfsprocessen toe te passen.

Wanneer regels, controles en het vastleggen van beslissingen vanaf het begin onderdeel zijn van de technische inrichting, hoeven teams minder tijd te besteden aan het aanpassen van bestaande oplossingen. Daardoor blijft er meer ruimte over om processen te verbeteren en de mogelijkheden van AI daadwerkelijk te benutten.

Meer weten?

Dit artikel is gebaseerd op Innovation Built on Trust, de whitepaper van Keylane over AI in de verzekerings- en pensioensector.

Lees de volledige whitepaper voor meer inzicht in de visie van Keylane op verantwoord AI-gebruik, betrouwbare gegevens en de voorwaarden om AI veilig en effectief toe te passen in sectoren waar strenge regels gelden.